GYODER: Gayrimenkul sektörü 2013 yılında % 5-6 büyüyecek

GYODER: Gayrimenkul sektörü 2013 yılında % 5-6 büyüyecek

 

GYODER: Gayrimenkul sektörü 2013 yılında % 5-6 büyüyecek
 
GYODER Yılsonu Değerlendirme Basın Toplantısı’nda, inşaat/gayrimenkul sektörünün 2012
yılını beklentilerin altında % 1 – 1,5 arasında büyüme oranı ile tamamlayacağı belirtilirken, 2013
yılında ise % 5-6’lık büyüme oranı ile sektörün yeniden büyüme trendine gireceği öngörüsü
paylaşıldı. Kentsel dönüşüm, mütekabiliyet gibi büyük gelişmelerle genel ekonomi içinde önemli
misyonlar üstlenen gayrimenkul sektörünün; 2012’de beklentilerin altında gelişen büyüme
oranı ile içinde bulunduğu bu hassas süreçte, verdiği ‘kritik’ mesajlara dikkat çekildi. İnşaat
sektöründe büyüme son 10 yıldır ilk kez Türkiye büyümesinin altında gerçekleşti.
 
GYODER’in Türkiye gayrimenkul sektörüne ilişkin “2012 Yılı Genel Değerlendirmesi ve
2013 Yılı Öngörüleri”, gelenekselleşen GYODER Yılsonu Değerlendirme Basın Toplantısı’nda
paylaşıldı. Dünya ve Türkiye genel ekonomileri ve gayrimenkul sektörünün ele alındığı basın
toplantısı, GYODER Yönetim Kurulu Başkanı Işık Gökkaya ve GYODER Yönetim Kurulu
Üyeleri’nin katılımıyla, 26 Aralık’ta Swiss Otel, Neuchatel Salonu’nda düzenlendi.
 
GYODER Başkanı Işık Gökkaya’nın gerçekleştirdiği “2012 Yılı Genel Değerlendirmesi ve 2013
Yılı Öngörüleri” başlıklı sunumun başlangıcında, bir önceki değerlendirme toplantısında ortaya
konan 2012 yılına ilişkin farklı detaylardaki GYODER öngörüleri ve yılsonu gerçekleşmeleri
de karşılaştırıldı. Mukayesede, 2012 yılına ilişkin GYODER tahminlerinin, büyük bir oranda
gerçekleştikleri görüldü.
 
GYODER’in “2012 Yılı Genel Değerlendirmesi Ve 2013 Yılı Öngörüleri” başlıklı sunumunda,
sırasıyla aşağıdaki detaylar aktarıldı:
 
Dünya Ekonomisinde Büyüme Yavaşlıyor
 
Dünya ekonomisinde büyüme performansı yavaşladı. Gelişmekte olan ülkeler de gelişmiş
ülkelerin yavaşlamasından olumsuz etkileniyor. 2011 yılında % 3.8 büyüyen dünya ekonomisi,
2012 yılını beklentilerin altında % 3.3 büyüme ile tamamlayacak, 2013 öngörüleri ise % 3.6.
Büyüme ivmesi, özellikle gelişmiş ülkelerde yavaşlayarak, 2012 yılında % 1.3 ve 2013 yılında
ise % 1.5 olacak. 2012 yılında % -0.4 küçülecek olan Euro Bölgesi ise 2013 yılında sadece %
0.2 büyüyecek. 2012 yılında gelişmekte olan ülkelerin büyümesi de yavaşladı. Gelişmekte olan
ülkeler 2012 yılında % 5.3, 2013 yılında ise % 5.6 büyüme gösterecek.
 
Dünya Ekonomisinde 2013 Yılı İçin Riskler
 
GYODER sunumunda 2013 yılında dünya ekonomisine ilişkin riskler ise şöyle sıralandı:
ü Avrupa, borç sorununun çözümsüz kalması ve Euro Bölgesi’nde kopma riski
ü ABD’de, mali uçurum olarak adlandırılan konuda uzlaşma sağlanamaması ve resesyon riski
ü Çin başta olmak üzere gelişmekte olan ülkelerin büyümelerinde hızlı yavaşlama
ü Ortadoğu Bölgesi’nde sıcak çatışma riskleri
ü Küresel ekonomide topyekün durgunluk
 
Türkiye Ekonomisi Orta Vadeli Büyüme Beklentileri
 
2012 yılını % 3’lük büyüme oranı ile tamamlaması beklenen Türkiye ekonomisi için Orta
Vadeli Program’da 2013’te % 4, 2014 için ise % 5’lik öngörüler mevcut. IMF’in Türkiye
ekonomisi için 2013 yılında % 3.5, 2014’te ise % 4.1’lik büyüme tahminlerine karşın, OECD
ise bu öngörülerini; 2013’te % 4.1, 2014’te de % 4.5 olarak açıkladı. Avrupa Birliği’nin Türkiye
ekonomisi büyüme öngörüleri ise 2013’te % 3.6 ve 2014 için ise % 4.1 oldu.
 
Ekonomi ve inşaat sektöründe büyüme
 
“2011 – Hızlı Büyüme”
2011 yılında ekonomi % 8.5 ile hızlı bir büyüme gösterdi. İnşaat sektörü de yine % 11.3 ile hızlı
bir büyüme yaşadı.
 
“2012 – Büyümede Yavaşlama Hedefi”
2012 yılında uygulanan ekonomiyi soğutma politikaları ile birlikte ekonomik büyüme % 3.0
olarak gerçekleşecek. İnşaat sektörü ise 2012 yılında % 1.0 – 1.5 arasında büyüyecek.
 
“2013 – Büyümede Toparlanma”
2013 yılında Türkiye ekonomisinde büyüme, kademeli olarak toparlanacak. 2013 yılında
ekonomin genelinde % 4, inşaat sektöründe ise % 5-6 arasında büyüme bekleniyor.
 
Genel ve İnşaat Sektöründe İstihdam
 
Türkiye’de 2011 yılında % 9.8’e gerileyen işsizlik oranı, 2012’de de düşüşe devam ederek %
9.0’a inmiştir. 2012 yılı Eylül ayında ise inşaat sektöründeki istihdam 1.896.000 kişi ile tarihi
zirvesine ulaşarak toplam istihdam içindeki payını % 7.4’e kadar çıkarmıştır. 2013 yılında ise
inşaat sektörü istihdamı, göreceli yüksek kalmaya devam edecek.
 
Enflasyon 2013’te %5.3’e Gerileyecek
 
2011 yılında özellikle döviz kuru artışları ile birlikte enflasyon %10.5 olarak gerçekleşti. 2012
yılında ise ekonomide alınan soğutma önlemlerine bağlı olarak enflasyon önemli ölçüde geriledi.
2012 sonu % 6.5-7.0 arasında gerçekleşecek olan enflasyonda, gerilemesini sürdüreceği 2013
yılı hedefi ise % 5.3.
 
Değerlenen TL, İstikrarını Koruyacak
 
2012 yılının önemli bölümünde sıkılaştırıcı para politikası uygulayan Merkez Bankası, gecelik
borç verme faiz oranlarını önce yükselttikten sonra kademeli indirmeye başladı. 2012 yılının
ikinci yarısında Merkez Bankası gecelik borç verme faizi % 9.0’a kadar geriledi, politika faizi %
5.5’e indi. 2013 yılında Merkez Bankası faiz oranlarını ölçülü şekilde indirecek. Türk Lirası,
2012’de kısmen değerlenerek kazandığı istikrarı, 2013 yılında da koruyacak.
 
Cari Açık Kontrol Altında, Finansman Sorunu Beklenmiyor
 
2012 yılında alınan ekonomiyi soğutma önlemlerine bağlı olarak cari açık önemli ölçüde
azalarak, yılı 55 milyar dolar olarak tamamlayacak. 2013 yılında ekonomideki göreceli
toparlanma beklentisine rağmen, cari açık kontrol altında kalmaya devam edecek. Türkiye’nin
kredi notu artışı ile birlikte, 2013 yılında cari açığın finansmanında sorun beklenmemektedir.
 
2012 Yılında Global Gayrimenkul Piyasaları
 
Konut sektörlerinde toparlanmanın zayıf kaldığı gelişmiş ülkelerde, konut finansman
sistemindeki sıkıntılar da sürüyor. ABD’de inşaat faaliyetlerinde toparlanma yaşanırken, AB’de
ise inşaat harcamaları yeniden küçülmeye başladı. Ticari gayrimenkul değerlerinde sınırlı
toparlanma yaşanan gelişmiş ülkelerde, yatırımlarda ve finansmanda ise durağanlık sürüyor.
İnşaat sektörlerinde kontrol altında ve ölçülü büyümeler yaşanan gelişmekte olan ülkelerin,
gayrimenkul varlık fiyatları ise kontrollü olarak gevşiyor veya durağan.
 
Global Gayrimenkul Piyasaları 2013 Beklentileri
 
2013 yılında gelişmiş ülkelerde, inşaat, konut ve gayrimenkul sektörlerinde ölçülü toparlanma
bekleniyor. Gelişmiş ülkelerde, ticari gayrimenkul finansman olanaklarında 2013 yılında yeniden
 
hareketlenme ve varlık fiyatlarında toparlanma bekleniyor. Gayrimenkul piyasalarında ölçülü
ve kontrollü büyüme beklenen gelişmekte olan ülkelerde, fiyat balonlarına karşı kontrol devam
edecek.
 
2012 Yılında Türkiye Gayrimenkul Piyasası
 
Konut Sektörü
Ekonomideki soğutma önlemleri, konut sektörünü olumsuz etkilemiş ve konut sektörünün
performansı yıl genelinde zayıf kalmıştır. Yıl içinde konutların KDV oranına ilişkin belirsizlik
ile tapu harçlarının artırılması da olumsuz etki yaratmıştır. Konut kredilerindeki genişlemenin
kontrolü ve diğer sıkılaştırıcı önlemler ile birlikte konut satışları zayıf gerçekleşmiştir. Proje
sayısında artış, adetsel olarak geçmiş yılların performansına göre azalış mevcuttur. Mevcut konut
fiyatları enflasyonun üzerinde, yeni konut fiyatları ise enflasyon kadar artmıştır. Finansman
yetersizliği olan konut sektörünün, derinleşmesi ve sağlıklı büyüyebilmesi için önemli sermaye
kaynağı yaratan maketten satışa ihtiyacı bulunmaktadır.
 
Ticari Gayrimenkul Sektörü
Ekonomideki yavaşlama, ticari gayrimenkul sektörü üzerinde de sınırlayıcı etki yapmıştır. Alt
pazarlar itibariyle ofis ve otel pazarında canlılık sürerken, AVM yatırımları yavaşlamıştır. Yeni
Teşvik Yasası ile birlikte Organize Sanayi Bölgelerinde, sanayi ve lojistik alanlara ilgi ve talep
artmaktadır.
 
Türkiye Genel İstatistikler
 
Yapı Ruhsatları (Belediye kaynaklı)
2010’da 912 bin adet, 2011 yılında ise 643 bin adete ulaşan yapı ruhsatları, 2012 yılı ilk dokuz
ayında % 15.8’lik bir artış ile 515.719 adete ulaşmıştır. Yapı ruhsat sayısının 2012 yılsonunda
700 bin adede ulaşması bekleniyor.
 
Konut Satışları (Tapu kaynaklı)
2010 yılında 357 bin adet ve 2011 yılında 419 bin adet olarak gerçekleşen konut satışları, 2012
yılı ilk dokuz ayında ise geçen yılın % 1.8 üzerinde 305.670 adet olarak gerçekleşmiştir. Konut
satışlarında 2012 yılsonu beklentisi ise 400 bin adet.
 
Konut Kredi Faiz Oranları
2012 yılı ikinci yarısında gerilemeye başlayan faizler, yeniden % 1’in altına düşmüştür.
Yılsonunda aylık ortalama faiz oranı ise % 0.80.
 
Konut Kredileri
2011 yıl sonunda 74.6 milyar TL olan konut kredileri toplam büyüklüğü, 2012 yılı sonunda
ise % 13-14’lük bir büyüme ile 83-84 milyar TL’ye ulaşacak.
 
Yabancıların Gayrimenkul Net Alımları
2011 yılında, 2010 yılına göre % 20 azalarak 2.0 milyar dolar olarak gerçekleşen yabancıların
gayrimenkul net alımları; 2012 yılının ilk dokuz ayında, geçen yılın aynı dönemine göre (1.5
milyar dolar) % 23 artarak, 1.85 milyar dolar olarak gerçekleşti.
 
Konut Sektörü 2012-2013
 
Konut İhtiyacı
Artan nüfus, kentleşme oranı, evlerin yenilenme ihtiyacı, kentsel dönüşüm faktörlerine bağlı
olduğu için ekonomik gelişmelerden bağımsız olarak Türkiye’de yıllık 600–700 bin adet konut
ihtiyacı mevcut. (GYODER 2023 Vizyonunda Gayrimenkul Sektörü Raporu)
 
Konut Talebi
2012 genelinde konut talebinde zayıflama, 2012 yılsonunda kredi faiz oranlarında gerileme
yaşandı. Bankaların konut kredisi kullandırma eğilimlerinde ise; önce yavaşlama, yılın son
çeyreğinde ise yeniden hareketlenme kaydedilen 2012’de, üreticilerin tüketiciye yönelik
kampanyaları devam etti. Konut talebinde sınırlı artış beklentisinin bulunduğu 2013 yılında,
düşecek faiz oranları ile kredi talebinde ölçülü artış, yabancılara konut satışı düzenlemesi ile ise
ilave talep bekleniyor.
 
Konut Fiyatları
2012 yılında mevcut konut fiyatları ve kiralar, Türkiye genelinde enflasyon üzerinde arttı. Yeni
konut fiyat artışı ise enflasyona paralel olarak sınırlı kaldı. 2012’de konut fiyatları, alım için
uygun seviyelerde seyretti. 2013 yılında beklenen konut talebi ve yeni konut arzları çerçevesinde
konut fiyatlarında artış, yine enflasyona paralel olarak sınırlı kalacak. 2013 yılında KDV
düzenlemesi (tüm konut satışlarında %18’e çıkarılması) gerçekleştirilmesi halinde, vergi artışı
kadar konut fiyatlarında artışa yol açacak ve dolayısıyla tüketiciye ilave yük getirecek.
 
Konut Arzı
2012 yılında daha önce başlamış olan markalı konut projelerinde arzlar devam etti. 2012’de
proje sayısında artış, adetsel olarak geçmiş yılların performansına göre azalış kaydedildi. Daha
önce başlayan projelerin tamamlanması ile her vasıfta konut arzı, 2013 yılında yavaşlayarak da
olsa sürecek.
 
Ofis Sektörü 2012-2013
 
Ofis Talebi
Ekonomik yavaşlamaya rağmen 2012’de yeni ofis kiralama talebi devam etti. Özellikle A
sınıfı ofislerde boşluk oranları gerilerken, kiralarda durağanlaşma yaşandı. Yabancı şirketlerin
talebinde hissedilir artış ve yeni gelişen ofis alt bölgeleri belirleyici oldu. 2013 yılında
ekonomideki kademeli toparlanma ve Türkiye’nin kredi notu artışının yabancı yatırımlar
üzerinde beklenen olumlu etkisi ile kiralama talebi devam edecek. Yıl genelinde boşluk oranları
düşük kalacakken, ofislerin döviz cinsi kiraları durağan kalacak.
 
Ofis Arzı
İstanbul’da MİA dışı Anadolu ve Avrupa bölgesi ağırlıklı olmak üzere 2012 yılında 380 bin
m²yeni ofis alanı ilave oldu. 2013 yılında devam eden talebi karşılamak üzere yeni gelişme ve
dönüşüm alanlarında, ofis yatırımları ve yeni ofis arzları sürecek, karma projeler içinde ofis
alanlarının payı artacak.
 
AVM Sektörü 2012-2013
 
AVM Talebi
2012’deki tüketim harcamalarındaki gerilemeye bağlı olarak, perakende sektöründeki büyüme
yavaşladı ve AVM kiralama talebi zayıfladı. Yabancı perakendecilerin Türkiye ilgisi ise AVM
talebini artırmaya devam etti. Hane halkı gelir artışı ve organize perakendenin genişleme
potansiyeli, orta vadede AVM talebini canlı tutuyor, ancak 2013 yılından itibaren kiralamalar
seçici olacak.
 
AVM Arzı
Devam eden 1.7 milyon m² kiralanabilir alana sahip yatırım stoku ile AVM yatırımları,
hem büyük şehirlerde hem diğer şehirlerde sürüyor. 2012 yılında açılan 16 yeni AVM’deki
600.070 m²’lik kiralanabilir alan büyüklüğü ile yıl sonunda AVM kiralanabilir alan büyüklüğü
8.16 milyon m²’ye ulaştı. 2012 sonunda Türkiye genelinde bin kişi başına kiralanabilir alan
ortalaması 108 m² oldu. 2013 yılında da 0.9 milyon m² kiralanabilir alana sahip yeni arz olacak.
AVM yatırımlarında finansman olanaklarının giderek zorlaşması dikkat çekici.
 
Lojistik Sektörü 2012-2013
 
Lojistik Alan Talebi
Ekonomik yavaşlamanın da etkisi ile 2012 yılında zayıf kalan yeni kiralamalarda, perakende
sektöründe zayıflama, dış ticaret sektöründe ise ölçülü toparlanma yaşandı. 2013 yılında Yeni
Teşvik Yasası ile birlikte, Organize Sanayi Bölgelerindeki sanayi ve lojistik alanlarına ilginin
artması, arsa ve kira seviyelerinde artış bekleniyor.
 
Lojistik Alan Arzı
2012 yılında talebin yetersiz kalması, yüksek arazi fiyatlarından kaynaklanan maliyetler ve
düşük kiralar, yeni lojistik alan arzlarını sınırladı. 2013 yılında Organize Sanayi Bölgelerinde
ve Lojistik Bölgelerinde yeni lojistik alan arzı beklenirken, yine yüksek arsa fiyatları yatırımları
sınırlamaya devam edecek.
 
Turizm Sektörü ve Otel Piyasası 2012-2013
 
2012 Gerçekleşmeleri
2012 Ocak – Ekim arası 10 aylık dönemde Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçi sayısı, geçen yılın
aynı dönemine göre % 0,37 artarak, 28.807.965 kişiye ulaştı. Bu rakamın yılsonuna kadar 32
milyon kişiye ulaşması beklenmektedir. 2012 yılı toplam turist sayısında % 2 artış ve gelirin de
24 milyar dolara tamamlanacağı öngörülmektedir. Kongre turizmi, eğlence–dinlence, tarihi ve
kültürel yerler turizmi ve alışveriş turizmi ile şehir ve iş otelleri 2012 yılının daha hızlı gelişen
alanları olmuştur. Anadolu illerinde, yerli / yabancı 3, 4 ve 5 yıldızlı otel yatırımları sürmektedir.
İstanbul ise 2012 yılı Ocak – Kasım ayları arası 11 aylık dönemde, geçen yıl aynı döneme
göre %16,2 artışla toplam 8.728.880 turist misafir edilmiştir. İstanbul’da 2012 yılında lüks
otellerde doluluk oranı % 77’ye yükselirken, 4 ve 5 yıldızlı yatak kapasitesi ise 47.312’ye çıktı.
 
2013 Beklentileri
2013 yılında, turizm faaliyetleri çeşitlenerek sürecek, inanç turizmi başta olmak üzere kongre,
alışveriş, eğlence-dinlence turizmi daha hızlı büyümeyi sürdürecek, oda fiyatları ve odabaşı
gelir artış trendi de devam edecek. Pazardaki güçlü büyüme trendi ve oda başı gelir performansı,
yabancı yatırım ilgisini de arttıracak. Mevcut turizm yatırım belgeli otellerin 2013 yılında
tamamlanması halinde, İstanbul’da 4 ve 5 yıldızlı oda sayısı ise 14.214 adet artarak 37.626’ya
ulaşacak. UNWTO ve IPK International'in dünya turizmine ilişkin 2013 büyüme beklentisi ise %
2-3 aralığında.
 
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları
 
GYODER sunumunda, GYO’ların yapısına ve yararlarına ilişkin aşağıdaki detaylar da yeraldı:
 
GYO’lar, gerek ciddi büyüklüklerdeki projeleri gerçekleştirme güçleri ve gerekse de güçlü,
hesap verebilir nitelikteki yönetim yapıları ile kurumsal, güvenilir, şeffaf, denetlenebilir,
inşaat şirketlerine iş verebilme ve bunları denetleyip, belli bir düzeyde faaliyet göstermelerini
sağlayabilme olanağına sahiptirler.
 
GYO’lar; sermayenin tabana yayılmasını, şeffaf ve hesap verebilir yönetimin yaygınlaşmasını,
emsallerin yükselmesini ve bu yolla Tapu Harcı, KDV, Damga Vergisi, Emlak Vergisi ve Gelir /
Kurumlar Vergisi matrahlarının yükselmesini sağlamaktadırlar.
 
Ülke, sektör büyüklüğüne oranla kısıtlı sayıda bulunan GYO’lar, buna karşın önemli yabancı
sermaye çekmektedirler. Gayrimenkul tüm dünyada çok önemli bir yatırım aracıdır. Halihazırda
yatırım ve yatırımcı çekebilen 35 ülkede yürürlükte olan GYO mevzuatı, bu alanda yatırım
yapmaya niyetli tüm yatırımcılar için çok önemli bir enstrümandır. Tüm dünyada ve özellikle
Avrupa’da, yıllardır en önemli gayrimenkul yatırım ve geliştirme pazarı olarak gösterilen
GYO’lar, Türkiye’nin de uluslararası yatırımcıları çekebilmek için kullanabileceği belki de en
 
önemli enstrümandır.
 
SPK düzenlemeleri gereği bağımsız denetimden geçme ve finansal tablolarını kamuya açıklama
yükümlülüğü bulunan GYO’lar yaptıkları her işlemde göz önündedirler ve “gerçek” değerler
üzerinden işlem yapmaktadırlar.
 
GYO’lar her ne kadar Kurumlar Vergisinden istisna olsa da gerek hissedar aşamasında
vergilendirilme ve gerekse, kurumlar vergisi istisnası nedeniyle gerçek değerler üzerinden
yapılan işlem nedeniyle sağladığı “emsal belirleme” ve “emsalleri yükseltme” fonksiyonu ile
özellikle dolaylı vergilerde ülke maliyesine önemli katkılar sağlamaktadır.
 
2008–2012 döneminde İMKB’de işlem gören 24 GYO’nun toplam vergi gelirine katkısı, 970
milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu tutara ek olarak, Ekim 2012 itibariyle GYO’ların toplam
175 Milyon TL tutarında “sonraki döneme devrolunan” KDV tutarı bulunmaktadır. Başka bir
ifade ile 24 GYO, kamu maliyesini 175 Milyon TL ile finanse etmektedir.
 
2008-2012 Döneminde Toplam Vergi Katkısı
 
Tapu Harcı:
Stopaj:
Emlak Vergisi:
Damga Vergisi:
KDV :
Toplam: :
 
Dünya genelinde, halihazırda 35 ülkede GYO rejimi bulunmaktadır. Bu ülkelerin tümünde,
vergileme sadece tek bir aşamada yapılır ve bu da hissedar aşamasındadır. GYO seviyesinde
vergileme, kural olarak yoktur.
 
GYO Kurumlar Vergisi istisnasının kaldırılması, gayrimenkul sektöründe başlamış olan ‘kayıt
altına girme’ eğiliminin sekteye uğramasına da yol açacaktır.
 
Kurumlar Vergisi istisnası nedeniyle gerçek değerleri üzerinden yapılan işlemlerden dolayı
toplanan KDV, Tapu Harcı ve Gelir/kurumlar vergisi kayıplarına yol açabilecektir. GYO’lara
tanınmış söz konusu avantajın devam etmesi gerekmektedir.
 
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları 2012
 
2012 yılında 3 yeni GYO halka açıldı ve İMKB’de işlem gören GYO sayısı 24’e yükseldi. 24
GYO’nun, toplam piyasa değeri (üçüncü çeyrek sonunda) 13.6 milyar TL, toplam aktif değerleri
ise (Haziran sonu itibariyle) 21.8 milyar TL oldu.
 
Sonuç ve 2013 Öngörüler
 
2013 yılında ekonomi ile inşaat ve gayrimenkul sektöründe, daha ılımlı bir büyüme bekleniyor.
 
Ekonomik büyüme: %4
Enflasyon: % 6.0
Konut kredi aylık ortalama faiz oranı yıl sonu: % 0.70-0.75
Konut kredileri: % 15 büyüme
Konut kredileri: 95 milyar TL
İnşaat sektörü büyüme: % 5-6
Konut yapı ruhsatları artış: % 3-5
 
122 Milyon TL
89 Milyon TL
90 Milyon TL
34 Milyon TL ve
635 Milyon TL
970 Milyon TL
 
ü Konut fiyatları ve kiraları: sınırlı artış (enflasyona paralel)
ü Ticari gayrimenkul yatırımları: % 6-8 büyüme
ü Ticari gayrimenkul kiraları: durağan
 
Talep Yönünde Alınması Gereken Önlemler
 
Gayrimenkul sektöründe talep yönünde canlılık ve süreklilik için alınması gereken önlemler;
 
ü Konut kredisi faizlerinin gelir vergisi matrahından düşürülmesine imkan verilmelidir.
ü Gayrimenkul alım satımında uygulanmakta olan toplam yüzde 0,20’lik tapu harcının makul
bir seviyeye indirilmesi gerçekleşmelidir.
ü Alım satım sözleşmelerinde damga vergisi uygulaması kaldırılmalıdır.
ü Gayrimenkul yatırımlarının cazibesini düşüren yasal düzenlemelerden kaçınılmalıdır.
ü Enerji verimliliği ve yeşil binaların yapımı teşvik edilmelidir.
ü GYODER tarafından yapılan Roadshowlar, Londra’dan sonra Singapur, Katar, Malezya ile
devam edecektir.
 
Arz Yönünde Alınması Gereken Önlemler
 
Gayrimenkul sektöründe arz yönünde canlılık ve süreklilik için alınması gereken önlemler;
 
İmarlı arsa üretimi ile arsa maliyetleri düşürülmelidir.
Arsa maliyetlerindeki KDV unsuru düzenlenmelidir.
İmar ve ruhsat bürokrasisi rehabilite edilmelidir.
Vergi, resim ve harçlarda haksız rekabet kaldırılmalıdır.
Sektöre her kademede kalifiye eleman yetiştirilmesi üzerinde önemle durulmalıdır.
Yabancı yatırımcılar ve yabancı sermayeli şirketlerin hareket alanlarını daraltan
düzenlemeler ortadan kaldırılmalıdır.
ü Mütekabiliyet yasasına destekleyici olarak yabancılara oturma hakkı izni verilmesi
gerekmektedir.
ü İmar ve ruhsat haklarının müktesep hak olarak alınması gerekmektedir.
ü Konut bir ihtiyaç ve yatırım aracı olması sebebiyle Tüketici Yasası’ndan çıkarılıp ayrı bir
kanun çerçevesinde irdelenmelidir.
 
Kentsel Dönüşüm
 
Kentsel Dönüşüm ile ilgili daha planlı şehirler için GYODER tespitleri;
 
ü Özel sektörün rolü arttırılmalıdır.
ü Kat mülkiyeti kanununda hukuki altyapıda değişiklik yapılmalıdır.
ü Finansal enstrümanlar oluşturulmalıdır.
Ø İmar hakkı transferi
Ø İmar haklarının menkulleştirilmesi
Ø Afet bono - tahvil ihracı
ü Yeşil binalar ve enerji verimliliği teşvik edilmelidir.
ü Kentsel dönüşüm konut olarak değil şehir olarak düşünülmelidir.
 
Kendimizden Beklediklerimiz
 
GYODER’in sektör içi beklentilerini 3 ayrı maddede topladı;
 
ü Önümüzdeki dönem tüm oyuncular tarafından iyi çalışılmalı, doğru algılanmalı ve uygun
stratejiler geliştirilmelidir. Kentsel Dönüşüm, nitelikli konut üretimi temel hedefler olmalıdır.
ü Tasarım, teknoloji ve insan kaynağına yatırıma devam edilmeli, bu yatırımların Türkiye’nin
temel dinamiklerine yatırım olduğu unutulmamalıdır.
ü Rekabet ve karlılık için yeni teknolojiler, verimlilik, tedarik ve maliyet yönetimi unsurlarına
ağırlık verilmeli, politikalar geliştirilmelidir.

Etiketler : GYODER Türkiye gayrimenkul sektörü , GYODER Yönetim Kurulu Başkanı Işık Gökkaya

   UZMANINA SORUN
İlkay YILMAZ

Gayrimenkul Pazarlama Trendleri
Onay TÜBEK

Emlak Piyasası
Kazım YILMAZ

Emlak Soru-Cevap
M. Emre TOTİK

Hukuki Danışman